«ԱԼԻՔ» – Իրան-Հայաստան համատեղ առեւտրի պալատի նախաձեռնութեամբ երկուշաբթի, դեկտեմբերի 1-ին, «Արարատ» մարզաւանի Ս. Խաչ մատուռի շրջափակում տեղացած առատ անձրեւից անմիջապէս յետոյ տեղի ունեցաւ հանդիսաւոր միջոցառում՝ նւիրւած դիւանագէտ, գրող, Դարուլֆոնունի դասախօս եւ Շեքսպիրի անզուգական գիտակ իրանահայ անւանիներից՝ Յովհաննէս Խան Մասեհեանի յիշատակին:
Ներկաների շարքում աչքի էին ընկնում Իրանի Իսլամական խորհրդարանում Թեհրանը ներկայացնող երեք այլ պատգամաւորների հետ միասին իրանահայութեան զոյգ պատգամաւորները՝ Արա Շահվերդեանը եւ Գեղարդ Մանսուրեանը, ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Սեւան Դանիէլեանը, «ԱԼԻՔ» հաստատութեան ներկայացուցիչը, Հ. Մ. «Արարատ» Կ.-ի Կենտրոնական վարչութեան նախագահը, առեւտրաարդիւնաբերութեան առաջատար գործարարաները, Մշակոյթի նախարարութեան ներկայացուցիչ՝ տկն. Մոբարհանը, ինչպէս նաեւ թեհրանահայ համայնքի եւ ազգային միութիւնների ներկայացուցիչները:
Միջոցառումը մեկնարկեց անւանի ռադիօհաղորդավար Ալիռէզա Ասգարիի ելոյթով, ով իր խօսքում ընդգծեց արտադրութեան բոլոր ոլորտներում վստահութեան հետ անմիջականօրէն առնչւած իրանահայերի անփոխարինելի ներկայութիւնը։
Ապա ներկաներին ողջունեց Իրան-Հայաստան առեւտրի պալատի նախագահ Հերւիկ Եարիջանեանը: «Խան Մասեհեանը 19-րդ դարի վերջերին Անգլիա էր հրաւիրւել՝ Շեքսպիրի ծննդեան 300-ամեակի յիշատակի միջոցառումների շրջանակում որպէս զեկուցաբեր» փաստի մասին յիշեցնելով, Եարիջանեանն այն համարեց եզակի իրողութիւն, ինչը ամբողջ տարածաշրջանի ժողովուրդների համար երկար տարիներ եղել է, որպէս անհասանելի իրողութիւն: «Սակայն մեր երկրում՝ Իրանում, հայերին չգիտես ինչու միայն արդիւնաբերութեան ոլորտով են ճանաչում»,- նշեց անւանի գործարարը:
Յաջորդիւ ելոյթ ունեցաւ դոկտ. Էշղին: Իրանի Առեւտրաարդիւնաբերական պալատի նախագահի բարձրագոյն խորհրդականը բարձր գնահատելով Իրանահայ համայնքի դերը երկրի հասարակական-մշակութային առաջընթացում եւ յատկապէս Յովհաննէս Խան Մասահեանի նշանակալի նպաստը Իրանի դիւանագիտութեան, գրականութեան եւ մշակութային կեանքի զարգացման մէջ, յիշեցրեց, որ Դարոլֆոնունում Մասեհեանը դասաւանդում էր քաղաքականութիւն եւ ընկալւում էր որպէս ժամանակի ամենաբարձրորակ եւ միջազգային հայեացքներ ունեցող մտաւորական, ինչը նոյնիսկ այսօր, եզակի առաւելութիւն է համարւում: «Մէկը, ով գրող է, շէքսպիրագէտ, դիւանագէտ, եւ դասախօս։ Դիւանագիտական առաքելութեամբ Մասեհեանը ծառայել է Մեծ Բրիտանիայում, Գերմանիայում եւ Ճապոնիայում՝ Իրանի անունը ներկայացնելով բացառիկ պատասխանատւութեամբ։ Իրանը նրա համար միայն աշխարհագրական միաւոր չէր, այլ միջազգային պարտաւորութիւն եւ քաղաքակրթական ներկայութիւն»,-ընդգծեց դոկտ. Էշղին։
Դոկտ. Էշղին իր խօսքում անդրադարձաւ նաեւ Մասեհեանի խիզախ դիրքորոշումներին։ Նա յիշեցրեց Մասեհեանի ծաւալած գործունէութիւնը կապւած հայ ժողովրդի ցեղասպանութեան իրողութեան հետ, որտեղ Մասեհեանը դիմել է Իրանի կառավարութեանը՝ աջակցելու արդարութեան եւ ճշմարտութեան պաշտպանութեանը՝ փրկելով մեծ թւով հայերի։
Եզրափակելով իր խօսքը՝ Առեւտրաարդիւնաբերական պալատի նախագահի բարձրագոյն խորհրդականը շեշտեց. «Հայերը միայն մշակութային գործընկեր չեն եղել, այլ մշտապէս մասնակցել են պետականակառուցման գործին՝ որպէս երկրի զարգացման կարեւոր եւ գործուն տարր»։
Իսլ. խորհրդարանում Թեհրանի եւ հիւսիսային իրանահայութեան պատգամաւոր դոկտ. Արա Շահվերդեանը նոյնպէս ելոյթով հանդէս եկաւ, որտեղ կարեւորելով, որ Մասեհեանն իմաստաւոր կերպով երկու ազգերի միջեւ կամուրջներ էր կառուցում եւ ստեղծում այնպիսի արժէքներ, որոնք մինչեւ այսօր կապում են երկու ժողովուրդներին, նշեց. «Ուրախ եմ, որ այսօրւայ յիշատակի արարողութեան մասնակից եմ։ Մասեհեանը մեր յիշողութեան մէջ մնայուն ներկայութիւն է»:
Օրւայ կապակցութեամբ կազմակերպիչներին շնորհակալական խօսքով ելոյթ ունեցաւ նաեւ Իրան-Ճապոնիա համատեղ պալատի նախագահ դոկտ. Սելահվարզին, ով կարեւորեց Մասեհեանի դերը որպէս այն սակաւաթիւ դիւանագէտներից մէկի, ով իր գործունէութեամբ կանխորոշեց Իրանի միջազգային ներկայութեան ուղին։
Միջոցառումը եզրափակւեց Իրան-Հայաստան համատեղ պալատի կողմից պատրաստւած՝ Յովհաննէս Խան Մասեհեանի յիշատակին եւ գործունէութեանը նւիրւած գրքոյկի բաշխմամբ:
Լուսանկարները՝ ՀԱՏԻՍԻ
