Միջնադարեան հայկական հետքի վկայութիւն Սուլթանիէում. «Մէկ առարկայ, մէկ պատմութիւն» նախագծում ցուցադրւել է Իլխանեան շրջանի հայկական տապանաքար

Մայիսի 18-ին՝ Թանգարանների միջազգային օրւայ եւ Մշակութային ժառանգութեան շաբաթւայ առիթով, Սուլթանիէի համաշխարհային ժառանգութեան համալիրում անց է կացւել «Մէկ առարկայ, մէկ պատմութիւն» խորագրով հանդիպում-ցուցադրութիւն, որի առանցքում է յայտնւել նաեւ Իլխանեան շրջանին պատկանող հայկական պատմական տապանաքար՝ գրաբար հայերէն արձանագրութեամբ։ «ԱԼԻՔ»-ին այս մասին տեղեկացնելով «Արտակ Մանուկեան» ազգագրական թանգարանի յանձնախմբի անդամ Ռաֆիկ Մելիքսէթեանը նշել է, որ նոյն օրը միջոցառման շրջանակում տեղի է ունեցել նաեւ հետազօտող Յովիկ Մինասեանի հեղինակած «Սուլթանիէի քրիստոնեաները» գրքի շնորհանդէսը:

Ընթացքում պատմութեան հետազօտող Յովիկ Մինասեանը ներկայացրել է Սուլթանիէից յայտնաբերւած հայկական տապանաքարի պատմական արժէքն ու բովանդակութիւնը՝ ընդգծելով, որ այն կարեւոր վկայութիւն է տարածաշրջանում հայկական ներկայութեան մասին դեռեւս 700 տարի առաջւանից։

Աղբիւրի համաձայն ՝ տապանաքարը, որը յայտնաբերւել է 2007 թւականին Սուլթանիէի շրջանում, հինգ տողով գրութիւն ունի՝ փորագրւած գրաբար հայերէնով: Արձանագրութիւնը թւագրւում է հայկական թւագրութեամբ 773 թւով, որը համապատասխանում է 1324 թւականին՝ (քրիստոսից յետոյ) Իլխանեան ժամանակաշրջանին։

Յովիկ Մինասեանը ներկայացրել է նաեւ արձանագրութեան բովանդակութիւնը, որում մասնաւորապէս նշւած է. «Յիսուս, Հօր միածին Որդի, յուրժամ գաս, յիշիր հոգին հանգուցեալի»։

Մինասեանը շեշտել է, որ նման վկայութիւնները փաստում են Իրանի տարածքում տարբեր կրօնական եւ ազգային համայնքների դարաւոր համակեցութիւնը։ Նրա խօսքով՝ քրիստոնեաները, այդ թւում՝ հայերը, տարածաշրջանի պատմական կեանքի անբաժան մասն են եղել եւ իրենց ներկայութիւնն են արձանագրել մշակութային եւ յուշարձանային ժառանգութեան հողի վրայ։

Ռաֆիկ Մելիքսէթեանը, «ԱԼԻՔ»-ի հետ զրոյցում յաւելեց, որ ցուցադրութիւնը կազմակերպւել էր «Խաղաղութեան պատմութիւնը մէկ ցուցանմուշի մէջ» գաղափարական շեշտադրութեամբ՝ նպատակ ունենալով պատմամշակութային ժառանգութեան միջոցով վերարժեւորել համակեցութեան եւ խաղաղութեան պատգամը։

Նրա դիտարկմամբ՝ հետաքրքրական էր, որ մինչեւ տապանաքարի լուսանկարների եւ հայերէն արձանագրութեան ներկայացումը, միջոցառման որոշ մասնակիցներ Սուլթանիէի քրիստոնէական ներկայութեան մասին խօսելիս սահմանափակւում էին ընդհանրական «քրիստոնեաներ» բնորոշմամբ՝ առանց յիշատակելու հայ համայնքի պատմական ներկայութիւնը տարածաշրջանում։

Յիշեցնենք, որ միջոցառման շրջանակում այցելուներին բաժանւել է նաեւ Յովիկ Մինասեանի հեղինակած «Սուլթանիէի քրիստոնեաները» գիրքը, որն անդրադառնում է շրջանի քրիստոնէական, մասնաւորապէս հայկական պատմամշակութային ժառանգութեանը։

Ռաֆիկ Մելիքսէթեանը տեղեկացրեց նաեւ, որ ցուցադրւած տապանաքարի լուսանկարներն ու դրան առնչւող պատմական նիւթերը մօտ ապագայում կը ներկայացւեն նաեւ Թեհրանի «Արտակ Մանուկեան» թանգարանում։