Սուրէն Սուրէնեանց. «Հաւանականութեան տեսութիւնն աւելի արժանահաւատ է դարձնում հերթական ընտրութիւնների անցկացումը»
«ԱԼԻՔ» – «Կարեւորում եմ, որ ընդդիմադիր առանցքային ուժերը կոնսենսուսի գան երկու գլխաւոր հարցերի շուրջ` բացառել համագործակցութիւնը ՔՊ–ի հետ եւ յետընտրական փուլում ձեւաւորել այնպիսի համաձայնութիւն, որը հնարաւոր կը դարձնի իշխանափոխութիւնը»: «Առաւօտ»–ի հետ զրոյցում ասել է քաղաքական վերլուծաբան Սուրէն Սուրէնեանցը:
Հարցազրոյցը ներկայացնում ենք ստորեւ:
– ՀՀ նախկին երկու նախագահները՝ Սերժ Սարգսեանը եւ Ռոբերտ Քոչարեանը ծաւալուն հարցազրոյցներ տւեցին։ Ձեր կարծիքով որո՞նք էին այդ հարցազրոյցների հիմնական ուղերձները։ Ի՞նչ հետեւութիւններ արեցիք, օրինակ, Դուք, իբրեւ քաղաքական գործընթացներին մասնակից։
– Գուցէ այն պատճառով, որ չափազանց իրազեկւած մարդ եմ՝ Սերժ Սարգսեանի եւ Ռոբերտ Քոչարեանի հարցազրոյցներում առանձնապէս նոր ասելիք չեմ տեսել: Այնուամենայնիւ, իւրաքանչիւրն իր թիմի մասով տալիս է ընտրական ցիկլի մեկնարկը, եթէ նոյնիսկ ընտրութիւնների թեման հարցազրոյցների հիմնական հարցը չէր:
Անշուշտ, Սերժ Սարգսեանի խօսքում յատկապէս հետաքրքիր էր 2018-ին վերաբերող մի դրւագ, որը բացայայտեց այն իրողութիւնը, որ այդ ժամանակ իշխանութիւնն առանձնապէս մոնոլիտ չի եղել:
Քաղաքական դիսկուրսի թեմա կարող է դառնալ Ռոբերտ Քոչարեանի առաջարկը, որը վերաբերում էր հայ-ադրբեջանական յարաբերութիւնների կարգաւորման գործընթացում միջազգային երաշխիքների համակարգի ձեւաւորմանը:
– Իշխանական դաշտը՝ անձամբ Նիկոլ Փաշինեանը, փոթորկւեց այդ հարցազրոյցներից. ինչո՞ւ։ Ադեկւա՞տ էին արձագանքները։
– Նիկոլ Փաշինեանը փոթորկւելու է ցանկացած հարցազրոյցից, որի ընթացքում կը բարձրացւի 44-օրեայ պատերազմի պատասխանատւութեան հարցը: Ի վերջոյ, Փաշինեանը հասկանում է, որ չի կարողացել որեւէ մէկի գրպանում «տեղաւորել» իր նախապատերազմեան արկածախնդիր քաղաքականութեան, պարտութեան պատասխանատւութիւնը:
– Իշխանական դաշտում կրքերն այն աստիճան բորբոքւեցին, որ «Իմնեմնիմի» փոդքաստի հեղինակները՝ Վազգէն Սաղաթէլեանն ու Նարեկ Սամսոնեանը հերթական անգամ ԱԱԾ-ի թիրախում էին. ԱԺ նախագահ Ալէն Սիմոնեանն է բողոքել։
– Քանի մօտենում են հերթական ընտրութիւնները, իշխանութիւններն աւելի «հետեւողական» են դառնում աւտորիտար համակարգ ձեւաւորելու իրենց ձեռնարկներում: Միայն այդպիսի համակարգի շնորհիւ ու ընտրութիւնները ձեւականութեան վերածելով՝ իշխանութիւնը կարող է վերարտադրւել:
Նոյեմբերի 14-ի ձերբակալութիւնները դրա մասին են: Քաղաքական ուժերը պէտք է գիտակցեն, որ եթէ երկրում կան քաղբանտարկեալներ, օրինական ընտրութիւնների անցկացումը վտանգւած է: Հետեւաբար, ընդդիմութեան թիւ մէկ խնդիրը պէտք է լինի քաղբանտարկեալների ազատութեան հարցում լայն կոնսոլիդացիա ձեւաւորելը:
– Ի վերջոյ՝ իմպիչմենթ, հերթակա՞ն, թէ՞ արտահերթ ընտրութիւններ. ո՞րն է ճանապարհը եւ ինչո՞ւ։
– Այդ տարբերակները պէտք չէ միմեանց հակադրել, որովհետեւ դրանք իշխանափոխութեան սահմանադրական մեխանիզմներ են: Բոլոր տարբերակներն էլ հնարաւոր են, այլ խնդիր է, որ հաւանականութեան տեսութիւնն աւելի արժանահաւատ է դարձնում հերթական ընտրութիւնների անցկացումը:
– Իսկ ինչո՞ւ են ընդդիմադիր ուժերը հակադրում դրանք եւ մեղադրում միմեանց, ինչո՞ւ չի ստացւում ընդդիմութեան կոնսենսուսը։
– Հեռու եմ այն մտքից, թէ հնարաւոր է ընդդիմութեան միասնական ցուցակի ձեւաւորում։ Բայց կարեւորում եմ, որ ընդդիմադիր առանցքային ուժերը կոնսենսուսի գան երկու գլխաւոր հարցերի շուրջ` բացառել համագործակցութիւնը ՔՊ-ի հետ եւ յետընտրական փուլում ձեւաւորել այնպիսի համաձայնութիւն, որը հնարաւոր կը դարձնի իշխանափոխութիւնը։ Նման մոդել կիրառւել է Գիւմրիի ընտրութիւններում եւ դա միանգամայն հնարաւոր է համապետական մակարդակում։
Զրոյցը՝ ՆԵԼԼԻ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆԻ
