Խաչի բարձրացման եւ յաղթանակի խորհուրդը
Սեպտեմբերի 11-ից 17-ը հանդիպող կիրակի օրը (այս տարի սեպտեմբերի 13-ին) Հայ Առաքելական եկեղեցին նշում է Խաչվերացի տօնը՝ Սուրբ Խաչի գլխաւոր եւ եկեղեցու հինգ տաղաւար տօներից մէկը:
Այն նւիրւած է Տիրոջ խաչափայտի` պարսկական տիրոյթից Երուսաղէմ վերադարձի եւ Գողգոթայում կանգնեցման ու փառաբանութեան յիշատակին: Խաչվերաց՝ նշանակում է խաչը վեր բարձրացնել:
Խաչվերաց
Խաչվերացը Հայ Առաքելական Եկեղեցու հինգ տաղաւար տօներից մէկն է եւ միակը, որը չի առնչւում Տիրոջ անմիջական տնօրինութիւններին։ Այն նշւում է սեպտեմբերի 14-ին մերձակայ կիրակի օրը՝ սեպտեմբերի 11-ից 17-ն ընկած ժամանակահատւածում։
Տօնի առանցքը խաչի բարձրացման հանդիսաւոր արարողութիւնն է։ Ռեհանով եւ բազմերանգ ծաղիկներով զարդարւած խաչը հանդիսաւոր թափորով դուրս է բերւում եկեղեցու բակ, որտեղ թափօրապետը խաչակնքում եւ օրհնում է աշխարհի չորս կողմերը՝ Աստծուց բերկրութիւն եւ խաղաղութիւն հայցելով։ Ապա վարդաջուր ցողելով հաւատացեալների վրայ՝ խաչը վերադարձւում է եկեղեցի եւ դրւում Սուրբ Սեղանին։
Խաչվերացի խորհուրդը, սակայն, չի սահմանափակւում արարողութեամբ։ Ինչպէս Հեղինէ կայսրուհին իր հաւատքի եւ Քրիստոսի խաչը գտնելու անյագ փափագի շնորհիւ վերագտաւ սրբազան նշանը, այնպէս էլ քրիստոնեան կոչւած է գտնելու իր խաչը, աներկիւղ բարձրացնելու այն եւ իր հոգում ու մտքում անեղծ պահելու նրա լուսաւոր խորհուրդը։
Հայ ժողովուրդը դարեր շարունակ իր պատմութեան մէջ կրել է այդ խաչը՝ անցնելով պատերազմների, հալածանքների եւ նահատակութիւնների միջով։ Սակայն խաչը մեզ համար միայն տառապանքի խորհրդանիշ չէ. այն նաեւ յարութեան եւ յաղթանակի նշանն է։
Ինչպէս ասել է Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը 2001 թւականի ապրիլի 24-ին Դեր Զորում արտասանած քարոզում. «Բազմիցս խաչւելով չէ, որ խաչակից ենք Քրիստոսին, այլ որովհետեւ յարութիւն ենք առել, մահը կեանքով ոտնակոխել եւ մեր Տիրոջ՝ Յիսուս Քրիստոսի օրինակով ամօթապարտ թողել մեզ խաչողներին»։
