Ատրպատականի հայոց թեմի «Մելիք Թանգեան» թանգարանի պաշտօնական վերաբացումը
Ատրպատական, ազգային առաջնորդարան, Թաւրիզ – Երեքշաբթի, 6 յունւար 2026-ին, Սուրբ Ծննդեան պատարագից անմիջապէս յետոյ, կէսօրւայ ժամը 1-ին, պաշտօնական վերաբացումը կատարւեց Ատրպատականի հայոց թեմի «Մելիք Թանգեան» թանգարանին, որը շուրջ 40 տարիներ առաջ փակւել էր ապահովական պատճառներով, եւ որը գտնւում էր Բերդաթաղի «Արամեան» շէնքի գետնայարկի անշուք մի վայրում:
Ատրպատականի հայոց թեմի առաջնորդ՝ Տ. Գրիգոր արք. Չիֆթճեանի եւ Թեմական խորհրդի անդուլ ջանքերով, եւ յատկապէս երկրի Հնապահպան կառոյցի ու Փոքրամասնութեան գրասենեակի արտօնութեամբ, դարաւոր գոյքերը, հնաբոյր գրքերը, եկեղեցական զգեստերն ու սպասները տեղափոխւեցին Լիլաւա թաղամասի Ս. Սարգիս եկեղեցու շրջափակում գտնւող, նախկին «Թամարեան» շէնքը, կառուցւած 1895 թւին, Թումանեանների բարերարութեամբ: Շուրջ երկու տարիներ տեւած վերանորոգութիւնը եւ շէնքին թանգարանային տեսք տալու աշխատանքները, ինչպէս նաեւ գոյքերի վերստին թւագրումն ու մաքրութիւնը գրեթէ աւարտին հասած, ցարդ շէնքի առաջին յարկը յարդարւել էր, Թանգարանի բացման յարմարութիւն ստեղծելով: Աշխատանքը, յառաջիկայ ամիսներին եւս, նոյն թափով շարունակւելու է, լրիւ շէնքը ցուցասրահների վերածելու հեռանկարով:
Պաշտօնական հանդիսութեան ներկայ էին Արեւելեան Ատրպատականի նահանգապետի քաղաքական խորհրդական եւ ապահովական բաժնի տնօրէն դոկտ. Մոհամմադզադէ, Մշակութային բաժնի տնօրէն դոկտ. Փայեան, Փոքրամասնութեանց տնօրէն Մուսաւի, թանգարանների ընդհ. տնօրէնի տեղակալ դոկտ. Նաւադադ, թանգարանների տնօրէն դոկտ. Եազդանի, թանգարանային իրերի ապահովական վերահսկիչ՝ Հատտատի, թանգարաններում եղած հաւաքածոների վերանորոգման եւ գրանցման մասնագէտ օր. Ղիասի, Նահատակների հիմնարկութեան տնօրէն դոկտ. Սալամի, եւ նոյն բաժնի Նահանգապետարանի ներկայացուցիչ՝ կրօնաւոր Միրաբ, Բնապահպանութեան տնօրէն՝ դոկտ. Հասանզադէ, քաղաքապետարանի ժողովականութեան անդամներ՝ կրօնաւոր Բարգի, Խոթչի, Զաֆարանի եւ Բեջանի, Ռասթի, ինչպէս նաեւ Թաւրիզ 8-րդ մասի քաղաքապետ դոկտ. Մոնիրիֆար, եւ 4-րդ մասի քաղաքապետ Հաշեմի, ինչպէս նաեւ այլ պաշտօնական հրաւիրեալներ:
Մուտքի ժապաւէնի գեղազարդ մկրատը մատոյց Էմելիա Աբրահամեանը, եւ առաջնորդ Սրբազանը նախ հատեց Բ. յարկ բարձրացող աստիճանների ժապաւէնը, եւ ապա բացեց Թանգարանի մարմարեայ արձանագրութիւնը փակած քօղը, որտեղ քանդակւել էր հետեւեալ բովանդակութեամբ գրութիւն. «ՎԵՐԱԴԱՍԱՒՈՐԵՑԱՒ/ ՄԵԼԻՔ ԹԱՆԳԵԱՆ ԹԱՆԳԱՐԱՆՍ/ Ի ՀԱՅՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ/ Տ. Տ. ԱՐԱՄ Ա ՍՐԲԱԶՆԱԳՈՅՆ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԻ/ ՄԵԾԻ ՏԱՆՆ ԿԻԼԻԿԻՈՅ/ ՅԱՌԱՋՆՈՐԴՈՒԹԵԱՆ ԱՏՐՊԱՏԱԿԱՆԻ ՀԱՅՈՑ ԹԵՄԻ/ Տ. ԳՐԻԳՈՐ ԱՐՔ. ՉԻՖԹՃԵԱՆԻ/ ԵՒ ԹԵՄԱԿԱՆ ԽՈՐՀՐԴՈՅ/ ՅԱՄԻ ՏԵԱՌՆ 2025 Ի ԹԱՒՐԻԶ»:
Դէպի թանգարանային իրերի բաժանմունքի առջեւ նաեւ դրւած ժապաւէնը հատելուց յետոյ, Սրբազանը ողջունեց պետական բարձրաստիճան հիւրերին, որոնց բարձր արտօնութեամբ էր Թեմը կարողացել վերաբացել իր Թանգարանը. «Մշակոյթը անկորնչելի գանձ է, որը իւրաքանչիւր ազգի նկարագրի, ինքնութեան, կերտած եւ ապրած պատմութեան, ինչպէս նաեւ անտեսանելի ժամանակներ նրան առաջնորդելու ոյժն է ներկայացնում: Վա՜յ այն ժողովուրդներին, որոնք հեռու են մշակոյթից: Այսօր այս Թանգարանի վերաբացումը, նոր տեսքով ու արդիական յարդարանքով, ո՛չ միայն հայ համայնքին, այլեւ Իրանի պետութեան պարծանք է: Թող բոլոր այցելուները գան այս վայրը, շփւեն հայ մշակոյթի հետ, որի այս օրինակները ծնունդ են առել Իրանում», ասաց Սրբազանը: Ապա, նա խօսեց Թանգարանի կենդանի շնչառութեան մասին, շեշտելով դրա մնայուն այժմէականութիւնը եւ ուսուցողական ոգին. «Սահմանափակ գիտութեան տէր մարդկանց համար, թանգարանները նմանւում են գերեզմանատների, որտեղ հնացած, նոյնիսկ փչացման մօտեցած իրեր են պահպանւում: Այս պահին թոյլ տւէք միանգամ եւս ժխտել նման անձանց ասածը, եւ ընդհակառակը հոգեւին արթնացնել նրանց, ասելով, որ թանգարանները մեծագոյն դպրոցներն ու մնայուն համալսարաններ են մարդկութեան համար: Թանգարանի իւրաքանչիւր գիտակից այցելու, աշակերտ է, որ այդ օր անպայման նորութիւններ սովորած, վերադառնում է տուն, եւ աւելի զարգացած մարդ է դառնում այս կեանքում», շեշտեց Սրբազանը: Իր խօսքի աւարտին, Սրբազան Հայրը երախտիքի խօսք արտասանեց պետական բարձրաստիճան անձնաւորութիւններին, որոնց ընձեռած արտօնութիւններով էր կարելի դարձել Թանգարանի դռների վերաբացումը:
Իր պաշտօնական խօսքի աւարտին, Սրբազան հայրը ոսկերչական սղոցակերտ ձեռարւեստի արծաթեայ միւռոնաթափ թանկագին աղաւնի նւիրեց թանգարանին, իր մօր՝ տիրամայր Շուշան Չիֆթճեանի կողմից, գործ՝ նրա կրտսեր որդու, եւ Սրբազան Հօր կրտսեր եղբօր՝ արւեստագէտ քանդակագործ Վարդան Արօրի:
Պաշտօնական բաժնից յետոյ, Թեմական խորհրդի հրաւէրով տեղի ունեցաւ հիւրասիրութիւն, որի ընթացքում մտերմիկ խօսակցութեան ծիրում առաւել եւս խօսւեց այն դժւարին աշխատանքի մասին, որը անցած երկու տարիների ընթացքում իրագործւել էր ազգային առաջնորդարանի եւ Հնապահպան կազմակերպութեան անխոնջ ջանքերով: Առաջնորդ Սրբազանը այս առիթով բարձր գնահատեց այն անձերին, որոնք իրենց ձեռքի աշխատանքով նպաստել էին Թանգարանի իրերի վերանորոգման, մաքրման ու տեղադրման գործին: Յատկապէս յիշեց Սեւան սրկ. Ենովքեանին եւ Մոսիկ Ալեքսանեանին, որոնք երկու տարիներ շարունակ աշխատել էին դասաւորման գործում: Սրբազանը մեծ գնահատանքով յիշեց Թաւրիզի երիտասարդ նկարչուհի Փոլետ Բենոյեանին, իրագործած հսկայ նկարչութեան համար, Թանգարանի առաջին յարկի արեւելեան երկաթեայ պատի վրայ, ինչպէս նաեւ Թանգարանի պետական պատասխանատու՝ Սիլւա Աշըղեանին, եւ ընդհ. հսկիչ Վահիկ Բարոյեանին, քաջալերելով նրանց, ստանձնած պատասխանատու պաշտօններում:
Շնորհաւորական խօսքով հանդէս եկաւ նաեւ Իրանի Իսլամական խորհրդարանում Թեհրանի եւ հիւսիսային իրանահայութեան պատգամաւոր դոկտ. Արա Շահվերդեանը, որը յիշատակեց այն դժւարին աշխատանքը, իրագործւած առաջնորդ Սրբազանի եւ Թեմական խորհըրդի միջոցով, հովանաւորութեամբ Փոքրամասնութեան գրասենեակի եւ Մշակութային կազմակերպութեան պատասխանատուների:
Թեմական խորհուրդը պղնձեայ յատուկ յուշատախտակով պատւեց բոլոր պետական բարձրաստիճան պատասխանատուներին, ինչպէս նաեւ Հնապահպան կառոյցների եւ Թաւրիզի թանգարանների մշակութային պատասխանատուներին, որոնք իրենց խորհուրդներով ու գործօն մասնակցութեամբ օժանդակել էին «Մելիք Թանգեան» թանգարանի վերաբացման աշխատանքներին:
