Առաջին Հանրապետութեան՝ խաչո՛վ կերտւած կրկնօրինակը

Հայաստանը, իր պատրաստակամ ժողովրդի լուրջ մօտեցմամբ եւ նւիրումով կերտած անկախութեամբ, շուրջ վեցհարիւր տարիներ անց ունեցաւ իր ազատ ու անկախ Հանրապետութիւնը:

Արեամբ իրագործւած պատերազմով ու ճակատամարտերով, բահով ու բրիչով ի կատար ածւած առաջին անկախութեան մասնակից Հայոց եկեղեցին, Վարդանանց Ճակատամարտի օրինակով, հոգեւորականաց դասի ներկայութիւնը զգաց, անփոխարինելի դերակատարութեամբ:

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ սուրբ Աթոռի ապագայ Կաթողիկոսը՝ Գարեգին Ա. Յովսէփեանց, դեռ վարդապետի կարգով, իր շուրջ հաւաքած այլ միաբաններ, ձիով հասաւ Սարդարապատի ռազմադաշտ, քաջալերելու Հայոց բանակի զինւորներին: Գիւղերից հաւաքւած երիտասարդներ եւ նոյնիսկ տարեց մարդիկ, մասնակցում էին պատերազմին, պաշտպանելու համար պապենական երկիրը…:

Նոյն ոգով, ու միասնական նոյն շարժմամբ, 1991 թւին փողոց իջաւ մեր ժողովուրդը, պատւով պարզելու համար Հայաստանի վերանկախացման դրօշը: Սովետական իւրայատուկ դաստիարակութեան ու անհաւատ քաղաքականութեան ուժեղ հոսանքից դուրս գալու ձգտումով, մի ամբողջ ժողովուրդ ազատութեան երգ երգեց, ու Առաջին Հանրապետութեան Եռագոյն դրօշը պարզեց…:

Եկեղեցու ամբողջական մասնակցութիւնը, օրւայ Ամենայն Հայոց Հայրապետ՝ Տ. Տ. Վազգէն Ա. Կաթողիկոսի գլխաւորութեամբ, նմանօրինակն էր Վարդանանց Ճակատամարտի Ղեւոնդ Երէցի, եւ Սարդարապատի Ճակատամարտի մասնակից Գարեգին Յովսէփեանց վարդապետի:

Հայաստանի հանրապետութեան խորհրդարանում յայտարարւած վերանկախացումը, վերակերտումն էր 1918 թւի Հայոց աշխարհի անկախութեան:

Քրիստոնէական փառքի նշան Սուրբ Խաչը, պաշտօնապէս նորից իր ուսերին դրեց մեր ժողովուրդը, քաջ գիտնալով Խաչի փառքը, եւ… տառապանքը:

Արդէն սկսւած ինքնապաշտպանութեամբ, մեր ժողովրդի պատմական սեփականութիւնը հանդիսացած արցախեան հողամասը, Հայաստանի վերանկախացմամբ աւելի առաջադիմեց, եւ մեր անգին եղբայրների նահատակութեամբ վերադարձաւ մեր ազգին:

Անցեալում մեր կորցրած Հայրենիքից՝ Արեւմտեան Հայաստանից թշնամու եաթաղանով վտարւած մեր ազգի, ինչպէս նաեւ Նախիջեւանում կոտորւած ու գաղթական մեր զաւակների նոր սերնդին յոյսի աղբիւր էր դարձել Արցախը, որը մի քանի տարիներ առաջ միեւնոյն ողբերգութեան զոհ դարձաւ…: Իրենց պատմական հողատարածքից եւ սեփական տներից բռնագաղթող մեր ժողովրդի անգին զաւակները, նորից իրենց ուսերին վերցրին Քրիստոսի Սուրբ Խաչը: Նոյն Խաչն էր, որը շուրջ մի հարիւրամեակ առաջ իրենց ուսերին վերցրած, Վանից գաղթած մեր ժողովրդի զաւակները հասել էին Ատրպատական, ու Ս. Թադէի վանքի պատերն էին համբուրել, իրենց փրկութեան համար փառք տալով ամենակալ Աստծուն, եւ Յիսուսի աշակերտ՝ Ս. Թադէոս Առաքեալին…:

Մեր պատմութեան անցքերին ծանօթ, սակայն դրանցից դասեր քաղելու անկարող ազգ լինելով, դեռեւս ինքնակործան ու ինքնադաւ, եւ միւս կողմից դարաւոր թշնամու հետ «եղբայրանալ»-ով, միջազգային քաղաքականութիւն ենք վարում:

Յատկապէս Ատրպատականում ապրելով, անհաշիւ, երկա՜ր տարիների փորձառութեամբ են ինքնագիտակցութեան եկել մեր համայնքի զաւակները:

Մեր եկեղեցու եւ պետականութեան պարտադիր կապն ու համագործակցութիւնը, եւ միւս կողմից Հայրենիքի ու Սփիւռքի միասնականութիւնն է միակ բանալին…:

Ատրպատականի հայոց թեմի հրատարակչութիւն «Արտազ» ամսագիր (թիւ 9, սեպտեմբերի 2026 թ.)