Վարդան Օսկանեան. «Այս ընտրութիւնները ազգային բողոք էր. Փաշինեանը չի ստացել հայ ժողովրդի վստահութիւնը»

Այս ընտրութիւնները ազգային բողոք էր նւաստացման, պարտութեան, հարկադրանքի եւ հայկական պետականութեան շարունակական քայքայման դէմ: Փաշինեանը չի ստացել հայ ժողովրդի վստահութիւնը: Այս մասին ֆէյսբուքեան իր էջում գրել է ՀՀ նախկին արտգործնախարար Վարդան Օսկանեանը:

«Հայաստանի վերջին խորհրդարանական ընտրութիւնների միջազգային մեկնաբանութիւնը վտանգաւոր չափով մակերեսային է եղել։ Արտաքին լուսաբանման մեծ մասում քւէարկութիւնը ներկայացւել է որպէս պարզ աշխարհաքաղաքական մրցակցութիւն՝ արեւմտամէտ կառավարութեան եւ իբր ռուսամէտ ընդդիմութեան միջեւ։ Այս պատմոյթը կարող է յարմար լինել օտար լսարանի համար, սակայն այն խորապէս մոլորեցնող է։ Այն ազգային խոր ճգնաժամը վերածում է դիւանագիտական կարգախօսի եւ, այդպիսով, անտեսում տեղի ունեցածի իրական իմաստը։

Այս ընտրութիւնները հանրաքւէ չէին այն մասին, թէ հայերը նախընտրում են Մոսկւա՞ն, թէ՞ Բրիւսէլը։ Դա գաղափարական մրցակցութիւն չէր Արեւելքի եւ Արեւմուտքի միջեւ։ Դա, ամենից առաջ, ազգային բողոք էր նւաստացման, պարտութեան, հարկադրանքի եւ հայկական պետականութեան շարունակական քայքայման դէմ։ Հայ ընտրողների յստակ մեծամասնութիւնը մերժեց հետագայ զիջումների, հետագայ յանձնման եւ երկրի պատմական, սահմանադրական ու քաղաքակրթական հիմքերի հետագայ կազմաքանդման ուղին։ Պաշտօնական արդիւնքը կարող է այլ բան պնդել, սակայն քաղաքական իրականութիւնը պարզ է. Նիկոլ Փաշինեանը չի ստացել հայ ժողովրդի վստահութիւնը։

Տեղի ունեցածը պարզապէս վիճարկւող ընտրութիւն չէր։ Դա ընտրութիւն էր, որի լեգիտիմութիւնը հիմնովին խաթարւել է։ Գործընթացը նշանաւորւեց ճնշման, ահաբեկման, վարչական վերահսկողութեան, ընտրովի իրաւակիրառման եւ յետընտրական գործընթացի մանիպուլիացիայի մթնոլորտով։ Իշխող կուսակցութեան յաղթանակի պնդումը չի կարող առանձնացւել իշխանութեան այն լայն մեքենայից, որը ձեւաւորեց ընտրութիւնները քւէարկութեան օրւանից առաջ, ընթացքում եւ յետոյ։ Երբ պետական ինստիտուտները դադարում են գործել որպէս հանրային կամքի չէզոք պահապաններ եւ փոխարէնը վերածւում են մէկ մարդու իշխանութիւնը պահպանելու գործիքների, արդիւնքը ժողովրդավարութիւն չէ։ Դա կառավարւող իշխանութիւն է։

Ուստի կենտրոնական հարցն այն չէ, թէ Հայաստանը պէտք է յարաբերութիւններ ունենա՞յ Արեւմուտքի, թէ՞ Ռուսաստանի հետ։ Հայաստանը պէտք է ունենայ ինքնիշխան արտաքին քաղաքականութիւն՝ հիմնւած սեփական ազգային շահի վրայ։ Արտաքին քաղաքական կողմնորոշումը չի կարող օգտագործւել որպէս դիմակ ներքին անլեգիտիմութեան համար։ Կառավարութիւնը ժողովրդավարական չի դառնում պարզապէս այն պատճառով, որ խօսում է Արեւմուտքի լեզւով եւ ոչ մի աշխարհաքաղաքական պիտակ չի կարող արդարացնել ընտրակեղծարարութիւնը, ընդդիմախօսների նկատմամբ ճնշումները կամ ինստիտուցիոնալ հաւասարակշռութեան ոչնչացումը։

Յունիսի 7-ի քւէարկութիւնը շատ աւելի խոր բանի մասին էր, քան դիւանագիտութիւնը։ Հայ ժողովուրդը շատ լաւ հասկանում է, թէ ինչ է նախապատրաստւում։ Նա լսում է Ադրբեջանի պահանջները։ Նա տեսնում է սահմանադրական փոփոխութիւնների ճնշումը։ Նա հասկանում է «նորմալացման» լեզւի հետեւում թաքնւած վտանգը, երբ այն կապւած է ազգային պահանջների ջնջման, պատմական յիշողութեան թուլացման եւ հետագայ տարածքային ու քաղաքական զիջումների ընդունման հետ։ Նա գիտի, որ այսպէս կոչւած ադրբեջանական «անկլաւների» հարցը, Հայաստանի Սահմանադրութիւնը փոխելու ճնշումը եւ այն մշտական պահանջը, որ Հայաստանը հրաժարւի Արցախի քաղաքական ժառանգութիւնից, մեկուսացւած տեխնիկական հարցեր չեն։ Դրանք աւելի լայն փորձի մաս են՝ Հայաստանը վերաձեւելու որպէս աւելի թոյլ եւ աւելի հնազանդ պետութիւն։

Հայաստանին պէտք չէ օտար ներողամտութիւն ներքին ապօրինութեան հանդէպ։ Հայաստանին պէտք չէ ձեւական խորհրդարան կամ արհեստականօրէն ստեղծւած մանդատ։ Հայաստանին պէտք չէ կառավարութիւն, որը օգտագործում է խաղաղութեան բառապաշարը՝ միաժամանակ հասարակութեանը նախապատրաստելով հետագայ յանձնման։ Եւ Հայաստանին պէտք չէ, որ իր ազգային բանավէճը վերածւի Ռուսաստանի եւ Արեւմուտքի միջեւ ծաղրանկարային ընտրութեան։

Հայաստանի առաջ կանգնած իրական ընտրութիւնն այլ է։ Դա ընտրութիւն է արժանապատւութեան եւ ենթարկւելու միջեւ։ Սահմանադրական կարգի եւ գործադիր գերիշխանութեան միջեւ։ Իրական խաղաղութեան եւ պարտադրւած կապիտուլիացիայի միջեւ։ Ինքնիշխան ազգային ապագայի եւ Հայկական Հարցը հայկական քաղաքական կեանքից աստիճանաբար դուրս մղելու միջեւ։

Հայ ժողովուրդն արդէն աւելի յստակ է խօսել, քան ենթադրում են պաշտօնական արդիւնքները։ Նա չի քւէարկել նւաստացման նոր շրջանի օգտին։ Նա չի քւէարկել Արցախը ազգային յիշողութիւնից ջնջելու օգտին։ Նա չի քւէարկել ադրբեջանական իւրաքանչիւր պահանջ անխուսափելի համարելու օգտին։ Նա չի քւէարկել ինքնիշխանութիւնը արտասահմանեան ծափահարութիւնների հետ փոխանակելու օգտին։

Նա քւէարկել է Հայաստանի համար՝ նրա արժանապատւութեան, ինքնութեան, սահմանադրական կարգի եւ նրա իրաւունքի համար՝ գոյութիւն ունենալու ոչ թէ որպէս մեծ տէրութիւնների միջեւ սակարկութեան առարկայ, այլ որպէս ինքնիշխան պետութիւն»,- նշել է նա։

Yerkir.am